Dit artikel werd eerder door mij gepubliceerd in de Dorpsbeheerkrant van april 1995, in een serie over straatnamen in Foxhol.
“Er zijn in ons dorp vier straten die naar een persoon werden vernoemd: de W.A. Scholtenweg, de Krullweg, de K. Nieboerweg en de Gerrit Imbosstraat. De twee laatstgenoemde straatnamen zijn pas vijftig jaar oud, en zijn vernoemd naar jongens uit Foxhol die tijdens de Tweede Wereldoorlog om het leven kwamen. Wie waren zij?
De familie Imbos
Johann Hermann Imbos kwam begin 1900 vanuit Duitsland naar Slochteren, waar hij landbouwer werd. Ook zijn kleinzoon Jakob Fokke Imbos en diens vrouw Lutgerdina Klootsema waren landbouwers in Slochteren. Lutgerdina kwam in 1893 naar ons dorp, doordat ze na Jakobs overlijden hertrouwde met klompenmaker Willem Tienkamp uit Foxholsterbosch. Uit het huwelijk van haar zoon Gerrit Imbos (1886-1959) en Geerdina Veld (1891-1977) werden tussen 1911 en 1933 elf kinderen in het dorp Foxhol geboren. Na twee zoons en twee dochters werd op 21 juli 1921 een zoon geboren, die de naam van zijn vader kreeg: Gerrit Imbos.
Gerrit Imbos (1921-1943)
Gerrit ging naar school in Foxhol en speelde in zijn vrije tijd bij FVV. Toen hij veertien jaar was moest Gerrit aan het werk en kwam terecht bij de scheepswerf Mulder in Foxhol en later bij Bodewes in Martenshoek. In 1943 braken in het hele land stakingen uit, ook bij de fabrieken en scheepswerven in de gemeenten Hoogezand en Sappemeer. De mensen weigerden om nog langer voor de Duitsers te werken. De bezetters namen directe maatregelen tegen de stakingen en kondigden het politiestandrecht af, waardoor doodvonnissen zonder pardon konden worden voltrokken.
Zondag 2 mei werd in de meester fabrieken in Hoogezand en Sappemeer besloten weer aan het werk te gaan. Bij enkele kleinere fabrieken werd nog gestaakt, reden voor de Duitsers om in te grijpen. Op maandag 3 mei 1943 werden door de Sicherheitsdienst (SD) eenendertig stakers opgehaald en weggevoerd. Bij de familie Imbos aan de Foxholsterhoofdweg werd vader Gerrit opgehaald en meegenomen voor ondervraging naar het beruchte Scholtenshuis in de Stad. Tegen het eind van de avond werd vader Gerrit teruggebracht, men moest zijn naamgenoot en zoon Gerrit hebben. Gerrit Imbos jr. werd alsnog meegenomen naar het Scholtenshuis in Groningen. Een van de vrachtwagens van de SD kwam vroeg in de morgen van de vierde mei terug naar Hoogezand, met daarin vijf mannen. Deze mannen: Cornelis Luinstra (19 jaar), Paulinus Nieuwold (41 jaar), Riwold Terpstra (29 jaar) en Gerrit Imbos (21 jaar) werden allen bij de strokartonfabriek van Beukema in Hoogezand tegen de muur gezet en doodgeschoten. Waar Gerrit en de anderen zijn begraven is niet bekend.
De familie Nieboer
De voorouders van Klaas Nieboer waren landbouwers op het Groninger platteland, in de omgeving van Slochteren. Hindrik Hindriks Nieboer vestigde zich rond 1840 als akkerbouwer in Foxhol. Zijn kleinzoon Cornelis Hindriks Nieboer (1897-1942) was slager te Foxholsterbosch. Later woonde hij met zijn gezin aan de Meerweg in Foxhol. Uit zijn huwelijk met Janna Visser (1897-1985) werden meerdere kinderen geboren. Op 14 augustus 1925 kwam te Foxhol hun zoon Klaas ter wereld.
Cornelis Nieboer (1897-1942)
Al in het begin van de oorlog werden de beschikbare rantsoenen steeds kleiner. De Duitsers legden vaak beslag op voedsel voor eigen gebruik. Er werd daarom onder andere nauw toegezien op het slachten van vee. Geregeld werden mensen opgepakt op verdenking van het slachten zonder toestemming van de bezetters. Zo werd ene Emo B. uit Foxhol twee weken gevangen gezet omdat hij een schaap had geslacht om zijn zieke moeder wat vlees te eten te kunnen geven. De straffen tegen het ongeoorloofd slachten werden echter steeds zwaarder. Op 9 juli 1941 werden er verscheidene mensen opgepakt op verdenking(!) van frauduleus slachtern van runderen en schapen. Onder hen ook een aantal Foxholsters: Barend en Benjamin Nijveen, Mozes en Samson Levie en Cornelis Nieboer. De mannen werden naar de gevangenis in Groningen gebracht en van daar vervoerd naar Duitsland. Geen van deze mannen overleefde de oorlog! Cornelis Nieboer werd naar het kamp Wewelsburg in Duitsland gebracht, waar hij overleed op 1 april 1942, pas 45 jaar oud. Moeder Janna Nieboer-Visser bleef in Foxhol alleen met haar kinderen achter.
Klaas Nieboer (1925-1944)
Toen zijn vader weggevoerd werd zat Klaas Nieboer op de MULO in Hoogezand. Op een gegeven moment was op school een leraar uitgescholden voor ‘vuile NSB-er’. De leerlingen moesten van de directeur hun verontschuldigingen aanbieden aan de leraar. Klaas weigerde omdat hij niet gescholden had. Hij maakte de school niet af, maar ging aan het werk bij de Scholtensfabriek. Later ging hij naar de Handelsavondschool. Toen het bericht kwam dat Klaas in arbeidsdienst moest dook hij onder. Hij kwam op zijn onderduikadres in aanraking met het verzet in Noord-Drenthe. Bij een overval in Noord-Sleen op 15 mei 1944, waar men ‘Ausweise’ wilde bemachtigen, werd Klaas aangeschoten. Hij kon nog vluchten, maar werd later gevonden. Klaas werd naar de gevangenis in Assen gebracht en op 26 mei naar het strafkamp in Vught. Klaas werd te Vught op 22 augustus 1944, acht dagen na zijn negentiende verjaardag, gefusilleerd. Waar Klaas begraven is is niet bekend, zijn naam staat vermeld op het herinneringsmomunemt te Vught. De oorlog bracht niet veel vreugde voor het gezin Nieboer. Na de vader, verloor het gezin ook nog een zoon en broer. Op de grafsteen van moeder Janna Nieboer-Visser op de Stille Hof in Hoogezand staat: ‘In haar gedenken wij ook onze lieve vader en opa Cornelis Nieboer … en onze broer en oom Klaas Nieboer’.
Straatnamen
Bij Raadsbesluit van 8 mei 1945 werd de naam van de Foxholsterhoofdweg (deze ‘vangt aan bij de stadsdraaibrug te Foxhol over het Winschoterdiep en loopt door Foxhol in zuidelijke richting tot de spoorlijn’) gewijzigd in ‘Gerrit Imbosstraat’. Per 1959 werd het gedeelte waar de familie Imbos-Veld zelf woonde (de weg tussen het spoor en het dorp) gewijzigd in ‘Woldweg’. Op 13 juli 1945 werd besloten de naam van de Meerweg te wijzigen in ‘K. Nieboerweg’, ‘…overwegende, dat het gewenscht is, dat de naam van een illegalen werker, die in de strijd tegen de vijand voor het vaderland zijn leven liet, voor het nageslacht bewaard blijft’.
Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan: het boek ‘Hoogezand en Sappemeer tijdens de Tweede Wereldoorlog’; het artikel ‘Wonen aan de Gerrit Imbosstraat’, verschenen in Het Nieuwsblad, zomer 1990 (met hartelijke dank aan dhr. Henk Booy te Hoogezand); en de archieven van de gemeente Hoogezand en Slochteren.“